Ruimtevaart en Technologie

we houden je op de hoogte

Honderd jaar na Tunguska meteoriet.

Om ongeveer 07:17 uur in de ochtend van 30 juni 1908 zit een man op de veranda van een handelspost in Vanavara, Siberië. Kort daarop volgt er op 65 kilometer afstand van hem een enorme ontploffing door een onbekende oorzaak die hem uit zijn stoel blaast en wordt het zo heet dat het lijkt alsof zijn hemd in brand staat. Hij en andere mensen in de nabijheid van het Podkamennaya Tunguska rivier gebied zijn per ongeluk getuigen van een kosmische historische gebeurtenis. ‘Als je in gesprek wilt komen met iemand die geďnteresseerd is in astroďde hoef je alleen maar het woord Tunguska uit te spreken,’ zegt Don Yeomans, manager van het Near-Earth Object Office bij het NASA Jet Propulsion Laboratory. ‘Het is de enige grote meteoriet in onze modere tijd waarbij getuigen aanwezig zijn geweest.’ Ondanks dat gebeurtenis in 1908 plaatsvond duurde het nog 19 jaar voordat de eerste wetenschappelijke expeditie onderzoek ging doen. In 1921 leidde Leonid Kulik van het St. Petersburg museum de expeditie naar Tunguska. Maar door de zware omstandigheden van Siberië bereikte de expeditie de plaats des onheil niet. Pas in 1927 lukte het Kulik op een nieuwe expeditie wel om het gebied te bereiken. ‘In eerste instantie was de lokale bevolking terughoudend om Kulik over de gebeurtenis te vertellen,’ zegt Yeomans. ‘Ze geloofde dat de ontploffing veroorzaakt werd door een bezoek van de god Ogdy die bomen omverwierp en dieren doodde.’ De getuigen verslagen waren misschien in het begin moeilijk te krijgen maar de bewijsstukken lagen overal om hem heen. 1250 vierkante kilometer bos was compleet weggevaagd. 80 miljoen bomen lagen plat en in een cirkelvormig patroon. ‘Deze bomen diende als richtingaanwijzers om het centrum van de ontploffing te bepalen,’ zegt Yeomans. ‘Later toen het team bij het centrum aankwam, vonden ze bomen die nog steeds overeind stonden, maar was hun barst er afgerukt. Ze leken meer telefoonpalen dan bomen. Voor een dergelijke schade is een snelverplaatsende schokgolf nodig die boom voor boom breekt en de energie door de stam doorgeeft. Zevenendertig jaar na de Tunguska ontploffing zijn er soortgelijke afgebroken bomen gezien na een andere gigantische ontploffing die van de eerste atoombom op Hiroshima, Japan. Kulik’s na enkele expedities (hij maakte drie verschillende reizen naar Tunguska) kreeg hij eindelijk de lokale bevolking te spreken. Een van die mensen was de man die op de handelspost in Vanara werkte en getuigen was van de hittegolf zei het volgende: ‘Plotseling werd in het noorden de hemel gespleten en hoog boven het bos leek het alsof de hemel in een vuurzee was veranderd. Op dat moment klonk er een harde knal in de lucht en een enorme crash… De crash werd gevolgd door een geluid alsof er stenen uit de lucht kwamen vallen of pistoolschoten. De aarde beefde.’ De enorme explosie veroorzaakte een schokgolf. De seismische golven werden tot in Engeland waargenomen op de barometers. Een dichte bewolking vormde zich boven het gebied tot op grote hoogte en werd het zonlicht over de horizon teruggekaatst. De bewolking in de nacht lichtte op en konden de bewoners tot in Azië ‘s avonds laat buiten de krant nog lezen. Op de plaats zelf zijn honderden rendieren, de inkomsten van de locale bevolking, omgekomen maar zijn er geen meldingen bekend van persoonlijke ongevallen door de ontploffing. ‘Honderd jaar later is er nog steeds een discussie gaande over verschillende scenario’s die de ontploffing veroorzaakt zou kunnen hebben,’ zegt Yeomans. ‘Maar over het algemeen is de theorie dat op de ochtend van 30 juni 1908 een grote rots van ongeveer 35 meter in diameter de atmosfeer van Siberië is binnengedrongen en in de lucht ontploft.’ Er is berekend dat de meteoriet met ongeveer 54.000 km/h de atmosfeer van de Aarde is ingedoken. Tijdens haar snelle afdaling werd de 2200 kilogram zware rots door de omgeving tot ongeveer 25.700 graden verhit. Om 07:17 uur (locale Siberische tijd) op een hoogte van plusminus 8535 km veroorzaakte de druk en de hitte de ontploffing die de meteoriet in stukken sloeg waarbij een vuurbal ontstond met een kracht die gelijk staat aan 185 Hiroshima bommen. ‘Daarom is er geen inslagkrater,’ zegt Yeomans. ‘Het grootste deel van de meteoriet is vergaan tijdens de explosie.’ Yeomans en zijn collega’s op het JPL’s Near-Earth Object Office hebben de taak om de baan van kometen en astroďde en in een baan om de Aarde draaien en een mogelijk gevaar voor de Aarde vormen te bepalen. Yeomans schat dat er gemiddeld eens in de driehonderd jaar een Tunguska-grote meteoriet de atmosfeer van de Aarde binnendringt. Betekend dat we op deze 100 jarig jubileum van de Tunguska meteoriet nog 200 jaar hebben voordat de volgende valt? ‘Dat hoeft niet,’ zegt Yeomans. ‘De 300 jaar tussen de Tunguska-grote gebeurtenissen is een gemiddelde gebaseerd op onze huidige kennis. Ik denk voortdurend aan Tunguska uit een wetenschappelijk oogpunt, maar een nieuwe Tunguska houd me niet uit mijn slaap.’ Bron: NASA.gov

Leave a Reply