Ruimtevaart en Technologie

we houden je op de hoogte

NASA’s Chandra ziet de helderste Supernova ooit

De helderste exploderende ster ooit die pas is waargenomen zou wel eens een nieuw type van supernova kunnen zijn. De waarnemingen zijn gedaan met de Chandra Röntgen ruimtetelescoop en op aarde met optische telescopen. Deze ontdekking bewijst dat deze gewelddadige explosies van extreem massieve sterren in een ver verleden tamelijk gewoon waren en dat dergelijke explosies ook in ons eigen melkwegstelsel kunnen gebeuren. ‘Dit was een monsterlijke explosie, honderden malen krachtiger dan een gewone Supernova’, zegt Nathan Smith van de University of Californië in Berkeley, die het team van astronomen in Californië en de Universiteit van Texas in Austin leidt. ‘Dit betekent dat de ster die geëxplodeerd is mogelijk 150-maal groter dan onze eigen zon is geweest. Dit is nog nooit eerder waargenomen.’ Astronomen denken dat de eerste generatie van sterren groot waren en dat deze supernova een zeldzame blik geeft op hoe de eerste sterren zijn gestorven. Het is mooi om zoiets te zien maar aan de andere kant toch jammer dat we zo een grote ster vinden en het dan te zien sterven. De ontdekking van de supernova, de SN 2006gy, toont aan dat het sterven van een grote ster aanzienlijk anders verloopt dan de theoretische modellen. ‘Van alle sterren die we hebben zien exploderen was dit de koning’, zegt Alex Filippenko, hoofd van het Lick Observatory in Mt. Hamilton, Californië, en het Keck Observatory in Mauna Kea, Hawaď. ‘We waren verbaasd over de felheid en de tijd die het duurde.’ Met de Chandra ruimtetelescoop is het voor de wetenschappers mogelijk om de meest voor de hand liggende verklaring voor de explosie van een supernova te uit te sluiten: dat is dat een dwegster met een massa, net iets kleiner dan de zon explodeert in een waterstof rijke omgeving. In dat geval zou de SN 2006gy 1000 maal helderder in röntgen zijn dan de Chandra heeft waargenomen. ‘Dit levert het vermoeden dat de SN 2006gy de dood van een extreem grote ster was,’ zegt Dave Pooley van de Universiteit van Californië in Berkeley, die het Chandra observaties leid. De ster die de SN 2006gy heeft geproduceerd heeft waarschijnlijk veel materieel uitgestoten vóór de explosie. Deze enorme verlies aan massa is ook gezien bij Eta Carinae, een grote ster in ons melkwegstelsel, en wordt er gevreesd dat deze ster ook zou exploderen tot supernova. Hoewel de SN 2006gy de helderste supernova ooit is, bevindt het zich in het NGC 1260 sterrenstelsel, zo’n 240 miljoen lichtjaar van ons verwijdert. Maar Eta Carinae is slechts 7500 lichtjaar van ons verwijderd in ons eigen melkwegstelsel. ‘We weten niet zeker of de Eta Carinae spoedig zou exploderen, maar we houden het goed in de gaten,’ zegt Mario Livio van de Space Telescope Science Institute in Baltimore, die niet bij het onderzoek betrokken is. ‘Eta Carinae’s explosie zal de beste sterrenshow in de historie van de moderen mens kunnen worden.’ Supernova’s ontstaan meestal doordat de ster haar brandstof heeft verbruikt en onder haar eigen zwaartekracht inklapt. In het geval van SN 2006gy is er een heel ander proces verantwoordelijk voor de explosie geweest. Onder sommige omstandigheden kan de kern van de ster zoveel gammastraling produceren dat een deel van de stralingsenergie omgezet wordt in deeltjes en antideeltjes paartjes. Dit veroorzaakt een verlies van energie waardoor de ster door haar eigen enorme zwaartekracht implodeert. Na deze gewelddadige implosie zorgt de thermonucleaire reacties ervoor dat de ster explodeert en haar overblijfselen in de ruimte slingert. Uit de gegevens van de SN 2006gy valt op te maken dat zulke spectaculaire explosies van de eerste sterren meer gebruikelijk waren dan dat de ze zijn gekrompen tot een zwart gat zoals eerder werd verondersteld. ‘Als we het effect op het vroege universum bekijken dan is er een groot verschil tussen de twee theorieën,’ zegt Smith. ‘De ene mogelijkheid vult het universum met een grote hoeveelheid van nieuwe elementen. De andere mogelijkheid sluit deze voor eeuwig op in het zwarte gat.’ De resultaten van Smits en zijn collega’s onderzoek zal gepubliceerd worden in het Astrophysical Journal. Het NASA Marshall Space Flight Center, Huntsville, Alabama beheert het Chandra programma voor het NASA Science Mission Directorate. Het Smithsonian Astrophysical Observatory beheert de wetenschappelijke en vlucht controle vanuit het Chandra Röntgen Center in Cambridge, Massachusetts. [ Bron: NASA ]

Leave a Reply